Những điều bạn cần biết về cơn tetani và cách xử trí

Cơn Tetani và cách xử trí
Những điều bạn cần biết về cơn tetani và cách xử trí
5 (100%) 1 đánh giá

Canxi là một chất khoáng thiết yếu, có vai trò lớn trong nhiều hoạt động của cơ thể như co cơ, dẫn truyền thần kinh, phóng thích hormone và đông máu. Do đó khi xảy ra tình trạng thiếu hụt canxi, cơ thể con người có thể xảy ra rất nhiều căn bệnh nguy hiểm. Trong đó, hạ canxi máu là một căn bệnh thường gặp với dấu hiệu đặc trưng là cơn tetani. Hãy cùng tìm hiểu về cơn tetani để hiểu hơn về căn bệnh này nhé.

Cơn tetani là gì?

Cơn tetani, hay còn gọi là cơn hạ canxi máu điển hình là triệu chứng lâm sàng và đặc trưng nhất của hạ canxi máu nặng nề. Hạ canxi máu xảy ra khi nồng độ canxi huyết tương toàn phần thấp hơn 2,2 mmol/l (hay 8,8 mg/dL). Cơn tetani là tình trạng tăng hưng phấn ở hệ thần kinh cơ. Dấu hiệu của tetani mà chúng ta dễ phát hiện nhất là tình trạng co cứng xảy ra ở các đầu chi, nhất là bàn tay.

chứng tetani là gì

 

Triệu chứng của cơn tetani bao gồm các cảm giác lạ xuất hiện ở môi, lưỡi, ngón tay ngón chân, dấu bàn đạp (carpopedal spasm) có thể kéo dài và gây đau đớn. Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể xuất hiện tình trạng đau cơ toàn thân và co giật các vùng cơ mặt trong cơn tetani.

chứng tetani là gì

Cơ chế của cơn tetani

Cơn tetani sẽ hình thành và biểu hiện khi xảy ra tình trạng hạ canxi máu nặng nề – lượng canxi mất từ khoang ngoại bào vượt quá lượng canxi cung cấp từ ruột và xương. Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến hạ canxi máu, trong đó có thể kể đến những nguyên nhân phổ biến như sau:

Suy tuyến cận giáp

Đây là tình trạng giảm hoặc không có PTH trong cơ thể. PTH vốn là một hormone được sản xuất và giải phóng bởi tuyến cận giáp, có chức năng chính là chống hạ canxi máu. Do đó, khi không có đủ lượng PTH, cơ thể sẽ gặp phải bệnh suy tuyến cận giáp, đặc trưng bởi hạ canxi máu, tăng photpho máu và đi kèm với cơn tetani mạn tính. Trong thực tế, suy tuyến cận giáp sẽ xảy ra do sự tổn thương tuyến cận giáp hoặc sự cắt bỏ nhầm trong phẫu thuật cắt tuyến giáp.

Thiếu hụt vitamin D

Vitamin D là một loại vitamin có khả năng điều hòa tổng hợp các protein gắn canxi ở niêm mạc ruột, từ đó giúp tăng vận chuyển canxi qua ruột. Thiếu vitamin D có thể sẽ dẫn đến hạ canxi máu và xảy ra cơn tetani ở người bệnh. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng thiếu vitamin D đó là da ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, rối loạn di truyền hay do tác dụng của một số loại thuốc (phenytoin, phenobarbital và rifampin)

Suy thận

Bệnh suy thận có thể là nguyên nhân dẫn đến hạ canxi máu nặng nề do tăng photpho vì thận giảm bài tiết photpho khi bị suy yếu. Bên cạnh đó, suy thận cũng gây nên tổn thương trực tiếp các tế bào thận, dẫn đến giảm hình thành calcitriot và gây nên tình trạng hạ canxi máu.

Hạ magnesi máu nặng

Thiếu hụt magnesi trong máu là tình trạng khi nồng độ magnesi trong máu thấp hơn 1,0 mEp/L (< 0,5 mmol/L). Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến hạ canxi máu. Tình trạng hạ magnesi máu nặng thường xảy ra khi cơ thể kém hấp thu từ đường tiêu hóa, nghiện rượu kinh niên hoặc điều trị bằng thuốc cisplastine.

Ảnh hưởng của thuốc

Hạ canxi máu có thể xảy ra bởi việc sử dụng thuốc. Các loại thuốc có thể gây hạ canxi máu đó là thuốc chống tăng sinh u (ciplatin, cytosin arabinossid), thuốc chống co giật (phenytoin, phenobarbital), thuốc kháng sinh (pentamidin, ketoconazol, foscarnet) và những thuốc điều trị tăng canxi máu.

Biểu hiện của cơn tetani

Cơn tetani có thể được chia thành 2 loại đó là cơn tetani rõ rệt và cơn tetani tiềm tàng. Cơn tetani tiềm tàng xảy ra khi nồng độ Ca máu giảm nhưng ít trầm trọng hơn: từ 7 đến 8 mg/dL (tương ứng từ 1.75 đến 2.20 mmol/L).

Cơn tetani rõ rệt

  • Co thắt đầu chi: đầu tiên người bệnh sẽ xuất hiện loạn cảm ở đầu ngón, cảm giác như kim châm, gây khó chịu toàn thân, sau đó cơn co thắt sẽ biểu hiện rõ rệt ở các đầu chi. Các cơn này có tuần tự giống nhau với thời gian không quá kéo dài. Những cơn co này tuy không gây đau đớn nhưng lại làm cho người bệnh khó chịu, lo lắng và vã mồ hôi.
  • Tay: Cổ tay gập lại, khớp bàn – ngón gập lại, ngón tay cái gập lại trong khi các ngón khác ở tư thế duỗi tạo thành bàn tay người đỡ đẻ. Trong cơn có khi kéo ngón tay ra được, có khi không.
  • Chân: Duỗi các cơ ở cẳng chân, bàn chân.
  • Cơ khác: Xuất hiện tình trạng co cứng các cơ vòng quanh miệng làm môi dẩu ra như mõm cá, hoặc co ở thân làm thân có tư thế ưỡn cong.
  • Co thắt các tạng: biểu hiện thường thấy nhất của cơn tetani ở trẻ nhỏ. Lúc này, người bệnh sẽ xuất hiện cơn co thắt thanh môn trong thì thở vào, làm người bệnh ngạt thở hoặc co thắt dạ dày, làm đau vùng thượng vị.

Cơn tetani tiềm tàng

Trường hợp cơn tetani không xuất hiện và phải phát hiện bằng các trường hợp dưới đây

  • Tăng kích thích thần kinh cơ
  • Dấu Chvostek: Dấu hiệu Chvostek là hiện tượng miệng bệnh nhân co giật khi gõ lên dây thần kinh vùng mặt ngay ở trên xương gò má.

chứng tetani là gì

  • Dấu Trousseau: Kiểm tra bằng cách dùng một dây cao su buộc cánh tay lại như khi lấy máu tĩnh mạch, lúc này sẽ gây co cứng như bàn tay người đỡ đẻ giống trong cơn tetani.chứng tetani là gì
  • Rối loạn thần kinh: hội chứng Parkinson, động kinh toàn thể hoặc khu trú.
  • Rối loạn tâm thần: lo lắng, trầm cảm, sầu muộn,…

Cách xử trí cơn tetani

Khi bệnh nhân xuất hiện cơn tetani, chúng ta cần có cách xử trí kịp thời, nhanh chóng, tránh đưa đến những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra. Nhanh chóng đảm bảo sự thông thoáng đường hô hấp cho bệnh nhân. Sau đó xử trí bằng cách tiêm tĩnh mạch chậm trong khoảng 10 phút 10ml Gluconat Calci hoặc Calcium Chlorua 10%. Lưu ý tuyệt đối không được tiêm tĩnh mạch nhanh Calci Gluconat để tránh gây ra rối loạn chức năng tim. Bên cạnh đó có thể sử dụng vitamin D đường tĩnh mạch liều cao từ 1 đến 3 μg/ngày và giảm dần liều trong các tuần tiếp theo.

Cơn tetani là một triệu chứng nguy hiểm của hạ canxi máu, nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời sẽ có thể dẫn đến nhiều tình trạng xấu cho cơ thể con người. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn hiểu hơn về cơn tetani và biết cách xử trí kịp thời tình trạng này.

Leave a Comment