Những điều cần biết về kỹ thuật tiêm dưới da

Kỹ thuật tiêm dưới da
Những điều cần biết về kỹ thuật tiêm dưới da
Đánh giá bài viết

Trong y khoa, chúng ta có thể nhìn thấy nhiều ký hiệu viết tắt khi tiêm như tiêm IV, tiêm IM, tiêm SC hay tiêm ID. Trong đó tiêm SC – tiêm dưới da là một trong những kỹ thuật tiêm quan trọng và được sử dụng nhiều nhất. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về kỹ thuật này cũng như những điều cần chú ý khi thực hiện tiêm dưới da nhé.

1. Tiêm dưới da là gì?

Tiêm dưới da (SC – Subcutaneous Injection) là kỹ thuật đưa một lượng dung dịch thuốc vào mô liên kết lỏng lẻo dưới da (lớp mỡ). Đây là kỹ thuật tiêm đưa đến hiệu quả cao trong việc tiêm vacxin và thuốc mong muốn hấp thụ chậm cũng như kéo dài thời gian tác dung của thuốc như insulin, morphine, diacetylmorphine và goserelin. Vì vậy, tiêm dưới da sẽ được sử dụng khi gây tê, chủng ngừa và điều trị toàn thân.

kỹ thuật tiêm dưới da

Tuy nhiên tiêm dưới da chống chỉ định cho một số thuốc khó hấp thu và có thể gây đau, hoại tử như testosteron. . Bên cạnh đó, không sử dụng tiêm dưới da vào vùng da bị bỏng, viêm, sưng. Đồng thời vùng da đã tiêm nhiều, bị tổn thương do lần tiêm trước cũng không nên áp dụng hình thức tiêm này

2. Chuẩn bị cho việc tiêm dưới da

Dụng cụ

  • Bơm tiên loại 2ml và 5ml vô khuẩn
  • Kim tiêm dài 20mm – 30mm với đầu vát dài hơn tiêm trong da.
  • Hộp gòn khô
  • Hộp gòn có cồn 70 độ
  • Găng tay sạch, băng keo
  • Thuốc tiêm
  • Dung dịch sát trùng, cồn 70 độ

Vùng tiêm

Đối với tiêm dưới da, tất cả các vùng trên cơ thể nếu không quá nhạy cảm và không có nhiều cơ đều có thể áp dụng. Tuy nhiên những vùng thường được lựa chọn để tiêm dưới da đó là mặt ngoài cánh tay, cơ tam đầu cánh tay, mặt trước ngoài đùi, bả vai,…Những vị trí này đều là những vị trí ít cọ xát. Đồng thời đây cũng là nơi không gây lở loét và để lại sẹo trên da sau khi tiêm.

3. Kỹ thuật tiêm dưới da

  • Sát khuẩn vị trí tiêm bằng cồn 70 độ từ trong ra ngoài.
  • Y tá/Điều dưỡng viên sát khuẩn tay bằng cồn 70 độ (chấm cồn vào các đầu ngón tay).
  • Dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ véo vùng da cần tiêm ở bệnh nhân lên.
  • Tay còn lại cầm tiêm để ngửa mũi vát của kim lên trên, chếch với mặt da 30 – 45 độ, đâm kim nhanh qua da vào mô liên kết dưới da. Khi có cảm giác là kim đã vào thì bỏ tay đang giữ da và xoay nhẹ bơm tiêm vài lần, kiểm tra xem có máu ra không.
  • Nếu không có máu, bơm thuốc từ từ vào cơ thể bệnh nhân. Nếu có máu ra theo, từ từ rút bơm kim ra hoặc đâm sâu thêm vào đến khi không có máu ra nữa thì bắt đầu bơm thuốc.
  • Khi đã bơm hết thuốc, một tay kéo chếch căng da chỗ tiêm để thuốc không thoát ra theo mũi kim. Tay cầm bơm nhẹ nhàng rút kim ra nhanh, dùng bông tẩm cồn sát khuẩn nhẹ lên chỗ tiêm.
  • Đỡ bệnh nhân nằm lại tư thế thoải mái.

4. Phát hiện và xử trí tai biến của tiêm dưới da

Tai biến do vô khuẩn không tốt

Khi tiêm dưới da, nếu điều dưỡng viên thực hiện không đúng hoặc không đảm bảo nguyên tắc vô khuẩn trước, trong và sau khi tiêm thì có thể sẽ dẫn tới tình trạng nhiễm khuẩn cho bệnh nhân. Những tai biến thường gặp khi vô khuẩn không tốt tiêm dưới da.

  • Gây ra áp xe tại chỗ

Chỗ tiêm ửng đỏ, đau, nóng, sưng và có thể gây ra sốt toàn thân. Khi gặp tình trạng này, điều dưỡng viên nên chườm nóng hoặc chích áp xe nếu áp xe đã mềm và mủ rõ. Bên cạnh đó, có thể dùng kháng sinh trong trường hợp thuốc tiêm không phải là thuốc kháng sinh

  • Làm lây bệnh truyền nhiễm

Việc vô khuẩn không tốt có thể khiến người bệnh bị lây nhiễm các bệnh nguy hiểm, trong đó bệnh viêm gan virus. Nếu gặp tai biến này, một thời gian sau khi tiêm, bệnh nhân có triệu chứng vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu và thường xuyên chán ăn, mệt mỏi.

Tai biến do tiêm không đúng kỹ thuật

  • Gãy kim, quằn kim

Tình trạng này có thể xảy ra nếu tiêm không đúng kỹ thuật hoặc do bệnh nhân giãy dụa mạnh. Bởi vậy, khi tiêm dưới da, điều dưỡng viên không nên tiêm ngập đốc kim để có thể dễ dàng rút kim ra khi gãy.

  • Sốc

Nếu điều dưỡng viên bơm thuốc quá nhanh hoặc bệnh nhân quá sợ hãi, lo lắng thì phản ứng sốc có thể xảy ra. Để phòng tránh điều này, điều dưỡng viên nên thực hiện nguyên tắc 2 nhanh 1 chậm. Hay chính là đâm kim và rút kim nhanh, bơm thuốc chậm khi tiêm. Bên cạnh đó, trước khi tiêm nên trò chuyện, làm công tác tư tưởng tốt để bệnh nhân yên tâm hơn.

kỹ thuật tiêm dưới da

Nên làm công tác tư tưởng tốt để bệnh nhân yên tâm

Tai biến do thuốc

  • Áp xe vô khuẩn

Trong trường hợp tiêm nhầm thuốc hoặc thuốc chậm tan, bệnh nhân có thể gặp tình trạng chỗ tiêm sưng đỏ và nóng lên. Lúc này cần thực hiện biện pháp chườm nóng hoặc chích áp xe nếu cần.

  • Sốc phản vệ

Tình trạng sốc phản vệ có thể xảy ra nếu cơ thể bệnh nhân dị ưng với thuốc hoặc do bơm thuốc quá nhanh. Bệnh nhân sẽ xuất hiện tình trạng hốt hoàng, nổi mẩn ngứa, mề đay, khó thở, tụt huyết áp. Lúc này cần thực hiện các biện pháp cấp cứu kịp thời bằng cách xử trí theo phác độ chống sốc phản vệ và nhanh chóng báo cho bác sĩ điều trị. Để ngăn chặn tình trạng này xảy ra, điều dưỡng viên nên lưu ý về tiểu sử dị ứng của bệnh nhân. Đồng thời điều dưỡng viên nên trấn án bệnh nhân và thực hiện đúng nguyên tắc tiêm.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn nắm rõ cách tiêm cũng như hiểu hơn về kỹ thuật tiêm dưới da cũng như cách xử trí biến chứng của nó. Các điều dưỡng viên khi thực hiện kỹ thuật này phải làm theo đúng quy trình, hạn chế tuyệt đối các biến chứng có thể xảy ra ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Leave a Comment